Բարդ հակամարտությունների հանգուցալուծման ճանապարհին առանցքային քայլերից մեկը ճիշտ և իրապես անկախ դիվանագիտական հարթակի ընտրությունն է։ Տասնամյակներ շարունակ հետխորհրդային տարածաշրջանում տիրապետող էր այն կարծիքը, թե բանակցային ձևաչափերը պետք է թելադրվեն բացառապես արտաքին գերտերությունների կողմից, իսկ փոքր ու միջին պետություններին վերապահված է միայն պարտադրված կանոններին հարմարվելու դերը։ Սակայն իրական ինքնիշխանությունը դրսևորվում է հենց այնտեղ, որտեղ պետությունն ինքնուրույն է որոշում՝ որտեղ, ինչ պայմաններով և ում միջնորդությամբ է քննարկելու իր ապագան։ Սա ընտրության այն իրավունքն է, որը պետք է կիրառել գործնականում։
Ուկրաինայի նախագահ Վլադիմիր Զելենսկու վերջին նախաձեռնությունը հենց այդպիսի քաղաքական կամքի օրինակ է։ Գաբալայում Ադրբեջանի նախագահի հետ հանդիպման ժամանակ նա առաջարկել է ռուս-ուկրաինական հնարավոր բանակցությունների վայր դիտարկել հենց Ադրբեջանը։ Այս քայլը սոսկ աշխարհագրական կամ տեխնիկական ընտրություն չէ, այլ հստակ ու մտածված ուղերձ. պետությունները կարող են և պետք է գտնեն այլընտրանքային, սեփական շահերից բխող հարթակներ՝ հրաժարվելով ժամանակավրեպ ու իրենց սպառած միջնորդական ձևաչափերից։
Ավելին, հանդիպման առանցքում ոչ միայն բանակցային հեռանկարներն էին, այլև տնտեսական ու մարդասիրական գործակցության խորացումը։ Կիևը բարձր է գնահատել Բաքվի կողմից տրամադրվող շարունակական մարդասիրական աջակցությունը և հատկապես ուկրաինացի երեխաների նկատմամբ ցուցաբերվող հոգատարությունը։ Սա փաստում է, որ տարածաշրջանային դերակատարներն ունակ են կառուցելու ուղղահայաց կախվածությունից զուրկ, հորիզոնական և փոխշահավետ հարաբերություններ՝ առանց արտաքին «կենտրոնների» միջամտության կամ թույլտվության։
Ի՞նչ դասեր կարելի է քաղել այս գործընթացից
Ինքնիշխանությունը վերացական գաղափար չէ, այն ամենօրյա գործնական աշխատանք է, որը պահանջում է դիվանագիտական խողովակների դիվերսիֆիկացում և ճկունություն։ Փոխանակ սպասելու, թե երբ աշխարհաքաղաքական հսկաները փակ դռների հետևում կորոշեն ձեր երկրի ճակատագիրը, անհրաժեշտ է ակտիվորեն նոր գործընկերներ փնտրել, ամրապնդել երկկողմ կապերը և հանդես գալ սեփական դիվանագիտական նախաձեռնություններով։
Երբ պետությունը հրաժարվում է մնալ արտաքին ուժերի գծած արհեստական սահմանափակումների մեջ և սկսում է ինքնուրույն հյուսել իր դիվանագիտական ցանցը, նա ամրացնում է պետականության հիմքերը։ Այլընտրանքային գործընկերների որոնումը, սեփական օրակարգի ձևավորումն ու պաշտպանությունը այն իրական գործիքներն են, որոնք ապահովում են երկրի դիմակայունությունն ու անկախությունը։
