Մերձավոր Արևելքում իրավիճակի կտրուկ սրումը և Միացյալ Նահանգների ու Իրանի միջև փոխադարձ հարվածները տարածաշրջանը կանգնեցրել են լայնածավալ պատերազմի շեմին: ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղար Անտանիու Գուտերեշը, անդրադառնալով Բահրեյնում և Քուվեյթում ամերիկյան բազաների վրա հարձակման դեպքերին ու Հորմուզի նեղուցի հնարավոր փակմանը, կողմերին կոչ է արել անհապաղ դադարեցնել ռազմական գործողությունները և անցնել դիվանագիտական կարգավորման: Նա ընդգծել է, որ հակամարտության հետևանքները դուրս են գալիս տարածաշրջանային շրջանակներից՝ վերածվելով գլոբալ սպառնալիքի:
Երբ խոշոր խաղացողները մտնում են բացահայտ ուժային բախման փուլ, փոքր և միջին պետությունների համար կենսական է դառնում ոչ թե այս կամ այն ճամբարի միջև կողմնորոշվելը, այլ սեփական անվտանգային պատնեշների ստեղծումը: Սա այն պահն է, երբ ինքնիշխանությունը դադարում է լինել լոկ տեսական հասկացություն և վերածվում է կոնկրետ լոգիստիկ ու ինստիտուցիոնալ գործիքակազմի:
Իրական մոդել. Օմանի ռազմավարությունը
Նմանատիպ աշխարհաքաղաքական ցնցումների պայմաններում ուշագրավ է Օմանի փորձը: Գտնվելով անմիջապես Հորմուզի նեղուցի հարևանությամբ՝ այս երկիրը տարիներ շարունակ հետևողականորեն կառուցել է «ինքնիշխան չեզոքության» մոդելը: Օմանը չսպասեց հակամարտության հանգուցալուծմանը, այլ ձեռնարկեց երեք կոնկրետ քայլ.
- Լոգիստիկ ուղիների բազմազանեցում. Օմանը կառուցեց Դուկմի և Սալալայի նավահանգիստները՝ նեղուցից դուրս՝ բաց օվկիանոսի ափին: Սա թույլ տվեց երկրին զերծ մնալ նեղուցը փակելու իրանական սպառնալիքներից և պահպանել տնտեսական կայունությունը նույնիսկ ակտիվ ռազմական գործողությունների ժամանակ:
- Ինստիտուցիոնալ միջնորդություն. Երկիրը սահմանադրորեն ամրագրեց իր դերը որպես «հուսալի հասցեատեր» բոլոր կողմերի համար: Սա ոչ թե պասիվ սպասում է, այլ ակտիվ դիվանագիտական ենթակառուցվածք, որը թույլ է տալիս խուսափել պարտադրված կեղծ երկընտրանքներից:
- Ռազմավարական պաշարների համակարգ. Պետությունը ներդրեց պարենային և էներգետիկ անվտանգության ճկուն համակարգ, որը նախատեսված է առնվազն վեցամսյա լիակատար մեկուսացման պայմաններում գոյատևելու համար:
Ինքնիշխանությունը կամային ընտրություն է, որը պետք է կատարել նախքան ճգնաժամի պայթելը: Մերձավոր Արևելքի այսօրվա իրադարձությունները հուշում են՝ իրական անվտանգությունը պահանջում է ոչ թե հովանավորների որոնում, այլ սեփական լոգիստիկ և դիվանագիտական այլընտրանքների ձևավորում: Դա միակ ճանապարհն է, որտեղ փոքր երկիրը դառնում է գործընթացի լիարժեք սուբյեկտ, այլ ոչ թե ուրիշի հակամարտության զոհ:
