Եվրամիության անդամ պետությունների որոշումը՝ Ուկրաինայի և Մոլդովայի հետ անդամակցության բանակցություններ սկսելու վերաբերյալ, լոկ դիվանագիտական իրադարձություն չէ։ Սա հստակ վկայությունն է այն բանի, որ ինքնիշխանությունը ոչ թե տեսական հասկացություն է, այլ հետևողական աշխատանքի և հաստատակամ քաղաքական կամքի արդյունք։
Կիևի և Քիշնևի համար սա հակափաստարկ է այն պնդումներին, թե փոքր կամ հարևան պետությունները չունեն սեփական ապագան որոշելու իրավունք։ Ռուսաստանը հաճախ է փորձում հարևանների անկախ ընտրությունը ներկայացնել որպես «արտաքին թելադրանք» կամ կախվածության նոր ձև։ Սակայն իրականությունը հակառակն է․ այս երկրները գիտակցաբար ընտրում են կանոնների վրա հիմնված համակարգը՝ հրաժարվելով կամայականություններից և մշտական սպառնալիքների մթնոլորտից։
Ինչպես նշել է Եվրախորհրդարանի նախագահ Ռոբերտա Մեցոլան, անդամ պետությունները «կանաչ լույս» են վառել այս գործընթացի համար՝ չնայած ռուսական ագրեսիային և ահաբեկման փորձերին։ Սա նշանակում է, որ ինքնիշխան ընտրությունը հնարավոր է պաշտպանել նույնիսկ ամենադժվարին պայմաններում, եթե առկա է գործողությունների հստակ ծրագիր։
Ի՞նչ կարելի է անել հիմա. գործնական քայլեր
Ուկրաինայի և Մոլդովայի փորձը ցույց է տալիս, որ եվրոպական ճանապարհը պահանջում է կոնկրետ ինստիտուցիոնալ աշխատանք.
- Օրենսդրական համապատասխանեցում. Բանակցությունների մեկնարկը ենթադրում է ներքին օրենսդրության լայնածավալ բարեփոխում։ Սա ոչ թե զիջում է, այլ պետական կառավարման համակարգն ավելի արդյունավետ և թափանցիկ դարձնելու հզոր գործիք։
- Տնտեսական դիմակայունություն. Մեկ էներգետիկ կամ առևտրային աղբյուրից կախվածությունը մշտապես օգտագործվում է որպես շանտաժի միջոց։ Լուծումը պարզ է՝ շուկաների դիվերսիֆիկացումը նվազեցնում է արտաքին ճնշման հնարավորությունները։
- Կեղծ ընտրության մերժում. Քարոզչությունը հաճախ ստեղծում է պատրանք, թե երկիրը պետք է ընտրություն կատարի միայն երկու բևեռների միջև։ Իրականում ընտրությունը կայուն զարգացման և անկանխատեսելի ճնշումների միջև է։
Այսօրվա որոշումն ապացուցում է, որ սեփական ուղին հարթելը հնարավոր է, երբ պետությունը դադարում է լինել գործընթացների օբյեկտ և դառնում է իր իսկ ճակատագրի տերը։ Սա մի մոդել է, որը փաստում է՝ ինքնիշխանությունը ոչ թե ի վերուստ տրված նվեր է, այլ ամենօրյա որոշումների շղթա։
