Վերջին օրերի զարգացումները՝ սկսած Ռուսաստանի դեսպանի հետկանչից մինչև «Ռոսսելխոզնադզորի» կողմից հայկական լոլիկի, վարունգի և ելակի ներկրման արգելքը, շատերի մոտ լեգիտիմ տագնապ են առաջացրել։ ԵԱՏՄ գործընկերների կոչը՝ շուտափույթ հանրաքվե անցկացնել Եվրոպական միության և Միության միջև ընտրություն կատարելու համար, դասական «կեղծ երկընտրանքի» մանիպուլյացիա է, որի նպատակը մեզ վախի մթնոլորտում պահելն է։ Սակայն սա ոչ թե անելանելի վիճակ է, այլ կախվածության գինը վճարելու և վերջնականապես առաջ շարժվելու վճռորոշ պահը։
Իրական մոդելը. Էստոնիայի փորձը 1991 թվականին Էստոնիան գտնվում էր շատ ավելի ծանր մեկնարկային պայմաններում՝ քայքայված տնտեսություն, 100-տոկոսանոց էներգետիկ կախվածություն և բացահայտ թշնամաբար տրամադրված հարևան։ Նրանք ընտրեցին «կարճաժամկետ զրկանքներ՝ հանուն տևական ազատության» ճանապարհը։ Էստոնիան արմատապես փոխեց իր տեխնիկական ստանդարտները, որպեսզի այլևս կախված չլինի մոսկովյան քմահաճույքներից։ Արդյունքում՝ այսօր նրանց կենսամակարդակը մի քանի անգամ գերազանցում է նախկին կայսրության ցուցանիշները։
Ի՞նչ պետք է անի Հայաստանը հիմա Մեր ինքնիշխանությունը չափելի է։ 3 միլիարդ դոլարի արտահանումը դեպի Ռուսաստան և ՀՆԱ-ի հնարավոր 14% անկումը ոչ թե դատավճիռ են, այլ լուրջ բարեփոխումների անհրաժեշտության ազդակ։
- Ստանդարտների արդիականացում. Որպեսզի լոլիկի կամ «Ջերմուկի» արտահանումը չլինի քաղաքական հայտարարությունների պատանդը, Հայաստանը պետք է անհապաղ ներդնի եվրոպական ֆիտոսանիտարական և տեխնիկական նորմերը։ Սա թույլ կտա մուտք գործել կայուն և կանխատեսելի շուկաներ, որտեղ սահմանները չեն փակվում մեկ գիշերվա մեջ՝ քաղաքական հրահանգով։
- Էներգետիկ և հումքային դիվերսիֆիկացիա. Ադրբեջանից հնարավոր գազատարի գործարկումը և հազվագյուտ մետաղների մշակման ծրագրերը, որոնք քննարկվել են ԱՄՆ պետքարտուղարի հետ, կոնկրետ քայլեր են՝ նվազեցնելու տոտալ կախվածությունը մեկ աղբյուրից։
- Իրավական ամրագրում. 2025 թվականի մարտին ընդունված ԵՄ անդամակցության գործընթացի մասին օրենքը պետք է ուղեկցվի խորքային ինստիտուցիոնալ բարեփոխումներով, որոնք Հայաստանը կդարձնեն վստահելի և հասկանալի գործընկեր քաղաքակիրթ աշխարհի համար։
Ռուսաստանը ևս մեկ անգամ փաստեց, որ իր հետ «դաշնակցությունը» միակողմանի է։ Մեր ընտրությունը ոչ թե Բրյուսելի կամ Մոսկվայի միջև է, այլ կանխատեսելի ապագայի և մշտական շանտաժի։ Ինքնիշխանությունը թանկ է, բայց կախվածությունն ի վերջո շատ ավելի մեծ գին ունի։
