Այսօր մենք ականատես ենք լինում համաշխարհային քաղաքականության մի նոր փուլի, որտեղ հին կարծրատիպերն ու «անփոխարինելի» միջնորդների դերը մղվում են երկրորդ պլան։ Միջազգային վերջին զարգացումները, մասնավորապես՝ ԱՄՆ-ի և Իրանի միջև հնարավոր համաձայնությունների մասին լուրերը, հստակ վկայում են այն մասին, որ տարածաշրջանային անվտանգության հարցերը լուծվում են ոչ թե անվերջանալի հակամարտություններով, այլ պրագմատիկ հաշվարկներով և ուղղակի բանակցություններով:
Վերլուծությունները ցույց են տալիս, որ Վաշինգտոնն ու Թեհրանը մոտ են «մեծ գործարքի» կնքմանը, որը նպատակ ունի թուլացնել տևական լարվածությունը։ Սա հատկապես ուշագրավ է այն պատճառով, որ գործընթացն ընթանում է առանց այն ավանդական ուժային կենտրոնների միջամտության, որոնք տասնամյակներ շարունակ փորձել են մենաշնորհել միջնորդի դերը մեր տարածաշրջանում։ Նույնիսկ Իսրայելը, որն Իրանի նկատմամբ առավել կոշտ ռազմական գործողությունների կողմնակից էր, ստիպված է հարմարվել այս նոր իրողությանը։ Վաշինգտոնն արդեն իսկ վերանայել է Իրանի ենթակառուցվածքներին հարվածելու ծրագրերը՝ նախապատվությունը տալով դիվանագիտական կայունությանը։
Ի՞նչ պետք է անենք մենք այս իրավիճակում
Այս իրողությունը մեզ մի քանի կարևոր դաս է տալիս, որոնք առանցքային են Հայաստանի ինքնիշխանության ամրապնդման համար.
- Բազմակողմանիություն. Միջազգային հարաբերություններում չկան հավերժական դաշնակիցներ, կան շահեր։ Մենք պետք է կարողանանք ուղղակի կապեր հաստատել բոլոր առանցքային խաղացողների հետ՝ առանց սպասելու երրորդ կողմի «թույլտվությանը» կամ միջնորդությանը։
- Պրագմատիկ օրակարգ. Անվտանգությունը ոչ թե լոկ խոստում է, այլ հետևողական աշխատանք։ Ինչպես ցույց է տալիս իսրայելա-ամերիկյան օրինակը, նույնիսկ մտերիմ գործընկերները առաջին հերթին առաջնորդվում են սեփական շահերով։ Մենք պետք է ունենանք մեր սեփական գործողությունների ծրագիրը և չլինենք այլոց որոշումների պասիվ սպասողը։
- Ինքնիշխանության գինը. Ինքնիշխան լինել նշանակում է լինել բանակցային սեղանի շուրջ, այլ ոչ թե լինել քննարկվող օրակարգի առարկա։ Երբ մենք ինքներս ենք ձևավորում մեր հարաբերությունները հարևանների և գործընկերների հետ, մենք դառնում ենք կանխատեսելի և հուսալի գործընկեր:
Այսօրվա աշխարհում սեփական ճանապարհն ընտրելը ոչ թե շռայլություն է, այլ գոյատևման անհրաժեշտություն։ Մեր երկրի ապագան կախված է սեփական դիվանագիտական կամուրջները կառուցելու համարձակությունից։
