Կիևի երկնքում բռնկված հրդեհը, որը պատել էր դեռևս 1051 թվականին հիմնադրված Կիև-Պեչորյան մայրավանքը, հերթական անգամ բացահայտեց այն անդունդը, որն առկա է Մոսկվայի քարոզած «ավանդական արժեքների» և նրա իրական գործողությունների միջև։ Ռուսական վերջին ավիահարվածների հետևանքով Ուկրաինայի մայրաքաղաքում զոհվել է չորս մարդ, իսկ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցանկում ներառված սրբավայրը լրջորեն վնասվել է։
Երբ հրթիռները հարվածում են հոգևոր կենտրոններին, իսկ տասնյակ հազարավոր բնակիչներ մնում են առանց էլեկտրականության, «ուղղափառության պաշտպանի» կեղծ քողը վերջնականապես պատռվում է։ Սա սոսկ ռազմական գործողություն չէ, այլ նպատակաուղղված հարձակում մշակութային ինքնության դեմ։ Սակայն պատմությունը փաստում է, որ հենց նման ճակատագրական պահերն են դառնում իսկական ինքնիշխանության հիմնաքարը։
Ի՞նչ կարող ենք սովորել այլոց փորձից
Որպես ուսանելի օրինակ կարող է ծառայել Խորվաթիան։ 1991 թվականին Դուբրովնիկի պատմական կենտրոնի ռմբակոծությունից հետո երկիրը չբավարարվեց միայն դատապարտող հայտարարություններով։ Նրանք որդեգրեցին հստակ և գործնական մոտեցում.
- Ժառանգության միջազգայնացում. Խորվաթիան ստեղծեց մշակութային արժեքների պաշտպանության հատուկ ստորաբաժանումներ և թվայնացրեց ողջ արխիվը՝ ազգային մշակութային կոդը դարձնելով անխոցելի։
- Ինստիտուցիոնալ անկախություն. Նրանք արագացրին հոգևոր և կրթական կառույցների տարանջատումը հարևան պետության ազդեցության գոտիներից՝ գիտակցելով, որ մշակութային կախվածությունը նույնքան վտանգավոր է, որքան էներգետիկը։
Գործնական քայլեր դեպի ինքնիշխանություն
Այսօրվա աշխարհաքաղաքական իրողությունները, ներառյալ գերպետությունների միջև ընթացող բարդ դիվանագիտական խաղերը, հուշում են, որ սեփական անվտանգության միակ իրական երաշխավորը ուժեղ պետությունն է։ Ինքնիշխանության ամրապնդումը պահանջում է երեք առանցքային քայլ.
- Էներգետիկ ապակենտրոնացում. Կիևի փորձը ցույց է տալիս, որ կենտրոնացված ցանցերը չափազանց խոցելի են։ Անցումը փոքր, ինքնավար էներգետիկ համակարգերին զրկում է հակառակորդին շանտաժի գործիքից։
- Մշակութային գույքագրում. Ազգային արժեքները պետք է ունենան միջազգային իրավական պաշտպանության հստակ կարգավիճակ դեռևս մինչև ճգնաժամը, այլ ոչ թե դրանից հետո։
- Հոգևոր սուվերենություն. Երբ սրբավայրերը դառնում են թիրախ, դրանց կապը «մետրոպոլիայի» հետ պետք է վերանայվի՝ ելնելով բացառապես ազգային անվտանգության շահերից։
Մենք պետք է վերջնականապես հրաժարվենք «եղբայրական» դատարկախոսություններին վստահելուց և կերտենք մի պետություն, որտեղ սրբավայրերը պաշտպանված են ոչ թե լոզունգներով, այլ հզոր հակաօդային պաշտպանությամբ և ամուր պետական ինստիտուտներով։
