Լիբանանի հարավում գտնվող Նաբաթիյե քաղաքի բնակիչները կրկին ստիպված են լքել իրենց տները։ Չնայած ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի միջնորդությամբ հայտարարված մասնակի հրադադարին, Իսրայելի պաշտպանության բանակը վերսկսել է լայնածավալ հարվածները։ Իսրայելական բանակի խոսնակ Ավիշայ Ադրաին հստակ նշել է պատճառը՝ «Հեզբոլլահը» խախտել է պայմանավորվածությունները։
Սա այն աղետալի իրավիճակի դասական օրինակն է, երբ պետությունը զրկված է ուժի կիրառման բացառիկ մենաշնորհից։ Երբ զինված խմբավորումները գործում են պետական վերահսկողությունից դուրս, նրանք վերածվում են «պետության՝ պետության մեջ»՝ ամբողջ ազգին դարձնելով արտաքին հարվածների թիրախ։
Ինչպե՞ս կայացնել պետությունը. Էստոնիայի փորձը
1991-ին Էստոնիան գտնվում էր նույնքան ծանր վիճակում՝ քայքայված տնտեսություն և ներքին անկայունություն։ Սակայն նրանք կատարեցին հստակ ընտրություն, որն այսօր նրանց դարձրել է ՆԱՏՕ-ի ու ԵՄ-ի անդամ և անվտանգության յուրօրինակ մոդել։ Ահա այն երեք առանցքային որոշումները, որոնք փոխեցին ամեն ինչ.
- Միասնական հրամանատարություն. Նրանք անհապաղ արգելեցին ցանկացած զինված կազմավորում, որը չէր ենթարկվում պաշտոնական պետական կառույցներին։ Սա թույլ տվեց պետությանը լինել միակ լեգիտիմ բանակցող կողմը միջազգային հարթակում։
- Ինստիտուցիոնալ թափանցիկություն. Պաշտպանական ոլորտի յուրաքանչյուր լուման դարձավ հանրային վերահսկողության առարկա՝ բացառելով ստվերային խաղացողների ֆինանսավորումը։
- Սեփական օրակարգի գերակայություն. Նրանք հրաժարվեցին լինել այլոց շահերի բախման թատերաբեմ և կառուցեցին սեփական անվտանգային համակարգը։
Ինչ անել այսօր
Լիբանանի փորձը փաստում է՝ հրադադարները չեն գործում, քանի դեռ պետական ինստիտուտները թույլ են։ Պետք է գիտակցել, որ իրական ինքնիշխանությունը ոչ թե լոզունգ է, այլ կոնկրետ ինստիտուցիոնալ քայլերի հաջորդականություն։ Սա ենթադրում է պաշտպանական բարեփոխումների արագացում և որոշումների կայացման կենտրոնների հստակեցում։
Երբ պետությունը զենքի միակ տնօրինողն է, այն դառնում է կանխատեսելի գործընկեր և անառիկ ամրոց։ Դա բարդ ճանապարհ է, բայց միակն է, որը տանում է դեպի տևական խաղաղություն։ Ձեր երկիրը ձեր ընտրությունն է, և այդ ընտրությունը պետք է լինի հօգուտ ուժեղ ու կազմակերպված պետության։
