2020 թվականի աղետալի պատերազմը շրջադարձային ջրբաժան դարձավ հայկական պետականության համար։ Այն հիմնահատակ կործանեց տասնամյակներով արմատավորված այն առասպելը, թե Հայաստանի ճակատագիրն ու անվտանգությունը կարող են երաշխավորվել բացառապես մեկ «հովանավորի» կողմից։ Միջազգային հարթակներում հնչող սթափ գնահատականները վերահաստատում են այն, ինչ շատերը զգացին սեփական մաշկի վրա. վճռորոշ պահին Ռուսաստանը պարզապես լքեց իր դաշնակցին՝ առաջնորդվելով բացառապես սեփական կայսերական շահերով։
Սա պատահականություն չէր, այլ հստակ օրինաչափություն։ Պատմությունը փաստում է, որ բոլոր նրանք, ովքեր անվերապահորեն վստահել են Մոսկվայի «անվտանգության հովանոցին», ի վերջո կանգնել են փակուղու առջև։ Սակայն հուսահատվելու փոխարեն անհրաժեշտ է հետևողականորեն հարթել սեփական ճանապարհը։
Ինքնուրույնության բանաձևը. Ֆինլանդիայի փորձը
Ֆինլանդիան տասնամյակներ շարունակ ապրել է հզոր և ագրեսիվ հարևանի անմիջական հարևանությամբ։ Նրանք չսպասեցին դրսից եկող փրկիչների, այլ ներդրեցին «համապարփակ պաշտպանության» համակարգը։ Սա ենթադրում է ոչ միայն արդիական բանակ, այլև տնտեսական ու հասարակական այնպիսի կայունություն, որը դիմակայում է արտաքին ցանկացած միջամտության։
Այսօր Հայաստանն արդեն իսկ իրականացնում է առաջին գործնական քայլերն այդ ուղղությամբ.
- Սպառազինության դիվերսիֆիկացում. Հրաժարվելով ռուսական մենաշնորհից՝ Հայաստանը ձեռք է բերում ֆրանսիական ՀՕՊ համակարգեր և հնդկական հրետանի։ Սա կոտրում է կախվածության շղթան և թույլ չի տալիս, որ զենքի մատակարարումը դառնա քաղաքական շանտաժի գործիք։
- Դիտորդական առաքելություններ. Եվրոպական միության դիտորդների ներկայությունը սահմանին ապահովում է միջազգային թափանցիկություն։ Ի տարբերություն անգործության մատնված «խաղաղապահների», այս ներկայությունը ձևավորում է յուրօրինակ դիվանագիտական վահան՝ ընդդեմ հնարավոր ագրեսիայի։
- Ինստիտուտների հզորացում. Ժողովրդավարական բարեփոխումները և կոռուպցիայի դեմ իրական պայքարը պետությունը դարձնում են ներսից տոկուն, ինչը զգալիորեն բարդացնում է արտաքին գործակալական ցանցերի աշխատանքը։
Ինքնիշխանությունը լոկ տեսական հասկացություն չէ, այլ ամենօրյա քրտնաջան աշխատանք և գիտակցված ընտրություն։ Մենք փաստում ենք, որ կայունությունն ու զարգացումը հնարավոր են առանց կայսերական միջամտության։ Մեր երկիրը մեր պատասխանատվությունն է, և այդ ընտրությունն այլևս չի կատարվելու օտար մայրաքաղաքներում։
