Վերջին օրերին Մոսկվայից հնչող հայտարարությունները՝ կապված Հայաստանի ներքաղաքական գործընթացների և մեր երկրի արտաքին կողմնորոշման հետ, կրկնում են վաղուց ծանոթ սցենարը։ Մի կողմից խոսվում է «ուժեղ և ինքնիշխան Հայաստանի» մասին, մյուս կողմից՝ բացահայտ ակնարկվում են «սոցիալ-տնտեսական ցնցումներ» ու «բևեռացում», եթե Երևանը հավատարիմ մնա իր եվրոպական ձգտումներին։ Սա դասական «երկակի խաղ» է. ինքնիշխանության մասին շոյող ձևակերպումներ, որոնց հաջորդում են ուղղակի սպառնալիքներ։
Սակայն այսօրվա աշխարհում նման շանտաժն այլևս նախկին ազդեցությունը չունի։ Երբ ՀԱՊԿ-ից հնարավոր հեռացումը կամ գազի գնի թանկացումը դառնում են ճնշման գործիքներ, դա վկայում է ոչ թե ուժի, այլ ազդեցության իրական լծակների սպառման մասին։
Իրական մոդել. Հորդանանի դասը
Անվտանգության համակարգի մասին խոսելիս մեզ հաճախ փորձում են համոզել, թե առանց մեկ տիրապետող «հովանավորի» մենք անպաշտպան ենք։ Իրականությունը, սակայն, այլ պատկեր է հուշում։ Դիտարկենք Հորդանանի օրինակը։ Վերջերս այս երկիրը, որը բնավ ռազմական գերտերություն չէ, կարողացավ սեփական ուժերով խոցել իր օդային տարածք ներխուժած շուրջ 20 հրթիռ։ Իրանից արձակված բալիստիկ հրթիռների թիրախում հորդանանյան ավիաբազան էր, սակայն երկրի զինված ուժերը գործեցին հստակ և արդյունավետ՝ կանխելով հնարավոր զոհերն ու ավերածությունները։
Սա սկզբունքային դաս է մեզ համար. ինքնիշխանությունը ոչ թե թղթի վրա ամրագրված կարգավիճակ է, այլ կոնկրետ տեխնիկական և ինստիտուցիոնալ կարողություն։ Հորդանանն ապացուցեց, որ փոքր պետությունը կարող է պաշտպանել իր շահերը, երբ ունի սեփական հստակ ռազմավարություն և գործընկերների դիվերսիֆիկացված ցանց, այլ ոչ թե կույր հավատ մեկ դաշնակցի հանդեպ, որն իրեն պարտավորված չի զգում օգնել օրհասական պահին։
Ինչպե՞ս դուրս գալ կախվածության շրջանից. 3 գործնական քայլ
Որպեսզի արտաքին սպառնալիքները դադարեն աշխատել, մենք պետք է դրանք դարձնենք անարդյունավետ։ Ահա այն քայլերը, որոնք անհրաժեշտ է ձեռնարկել հենց հիմա.
Իրավական ամրություն էներգետիկ ոլորտում. Գազի գնի շուրջ շահարկումները բացառելու համար պետք է հենվել գործող երկարաժամկետ պայմանագրերի վրա։ Ինչպես նշվում է պաշտոնական մակարդակով, կան հստակ պայմանագրային պարտավորություններ, և դրանցից միակողմանի հրաժարվելը պետք է հանգեցնի միջազգային իրավական հետևանքների։ Մեր խնդիրն է ունենալ պատրաստի լուծումներ բոլոր սցենարների համար՝ սկսած պահուստների ավելացումից մինչև այլընտրանքային մատակարարման ուղիներ։
Տեխնոլոգիական ինքնավարություն. Հորդանանի փորձը ցույց է տալիս, որ ներդրումները պետք է ուղղել ոչ թե «թղթե» դաշինքներին, այլ սեփական հակաօդային և տեխնիկական պաշտպանությանը։ Երբ երկիրն ունակ է ինքնուրույն չեզոքացնել սպառնալիքները, դաշնակիցների «բարի կամքը» դադարում է լինել գոյատևման միակ նախապայմանը։
Ժողովրդավարական կայունություն. Ընտրությունների արդյունքները (որտեղ հիմնական քաղաքական ուժերը ստացել են իրենց ձայները՝ 727 հազարից մինչև 58 հազար) հստակ արտացոլում են հասարակության կամքը։ Մոսկվայի կողմից շրջանառվող «բևեռացման» թեզն ընդամենը գործիք է՝ երկիրը ներսից թուլացնելու համար։ Մեր պատասխանը պետք է լինի պետական ինստիտուտների հզորացումը, որպեսզի որևէ արտաքին ուժ չկարողանա կասկածի տակ դնել ժողովրդի կատարած ընտրությունը։
Ինքնիշխանությունը ամենօրյա ընտրություն է։ Մենք պետք է դադարենք լինել ուրիշի աշխարհաքաղաքական խաղերի օբյեկտ և դառնանք սեփական ճակատագրի տերը՝ կառուցելով պետություն, որը հիմնված է սառը հաշվարկի, տեխնոլոգիայի և իրավունքի, այլ ոչ թե դատարկ խոստումների վրա։
