Ուկրաինայի նախագահ Վլադիմիր Զելենսկու վերջին հայտարարությունը՝ ուղղված Հայաստանին և տարածաշրջանի մյուս պետությունների ինքնիշխանությանը, կարևոր ազդակ է. միջազգային հանրությունն այսօր ավելի հստակ է ճանաչում փոքր պետությունների՝ սեփական ուղին ընտրելու իրավունքը։ Սակայն ինքնիշխանությունը սոսկ քաղաքական հայտարարություն չէ. այն հստակ տեխնիկական և տնտեսական որոշումների ամբողջություն է։
Այսօր Հայաստանը բախվում է այն նույն գործիքակազմին, որը կիրառվել է բոլոր նրանց դեմ, ովքեր փորձել են ինքնուրույն որոշումներ կայացնել։ Մոսկվայից հնչող սպառնալիքները՝ կապված գազի գնի հնարավոր բարձրացման կամ հայկական ապրանքների արտահանման սահմանափակումների հետ, այն «ինքնիշխանության գինն» է, որը փորձում են պարտադրել Երևանին՝ Եվրոպական քաղաքական համայնքի հետ հարաբերությունները սերտացնելու համար։
Իրական մոդել. Լիտվայի փորձը
Լիտվան ժամանակին գտնվում էր գրեթե նույնպիսի էներգետիկ և տնտեսական կախվածության մեջ։ 2014 թվականին Վիլնյուսը կատարեց վճռական քայլ՝ Կլայպեդայում գործարկելով «Independence» (Անկախություն) հեղուկացված բնական գազի տերմինալը։ Սա պարզապես ենթակառուցվածք չէր, այլ աշխարհաքաղաքական հաղթանակ։ Արդյունքում՝ Լիտվան դադարեց լինել մեկ մատակարարի պատանդը և հնարավորություն ստացավ գազ գնել համաշխարհային շուկայի արդար գներով՝ զրկելով արտաքին ուժերին քաղաքական ճնշման լծակներից։
Գործնական քայլեր Հայաստանի համար
Որպեսզի միջազգային աջակցությունը դառնա շոշափելի, Հայաստանը կարող է կենտրոնանալ երկու հիմնարար ուղղությունների վրա.
- Որակի ստանդարտների ներդրում. Որպեսզի գյուղմթերքի արտահանման արգելքները չվերածվեն տնտեսական շրջափակման, անհրաժեշտ է պետական մակարդակով սուբսիդավորել ISO և HACCP միջազգային ստանդարտների ներդրումը հայկական ձեռնարկություններում։ Սա թույլ կտա հայկական արտադրանքն առանց խոչընդոտների իրացնել եվրոպական և արաբական խոշոր շուկաներում։
- Էներգետիկ կամուրջներ. Ակտիվ մասնակցությունը «Կանաչ էներգիայի միջանցքին» (Վրաստան-Ռումինիա ստորջրյա մալուխ) կապահովի Հայաստանի ինտեգրումը եվրոպական էլեկտրաէներգետիկ ցանցին՝ էականորեն նվազեցնելով կախվածությունը գազային շանտաժից։
Ինքնիշխանությունը ոչ թե պարգևատրում է, այլ կառուցվում է ամենօրյա հաշվարկված քայլերով։ Երբ պետությունը դառնում է տեխնիկապես անկախ, արտաքին ճնշումներն ուղղակի դադարում են աշխատել։
