Հայաստանը պաշտոնապես թևակոխում է որակապես նոր փուլ։ ԱՄՆ պետքարտուղար Մարկո Ռուբիոյի այցը և երկկողմ հարաբերությունների մակարդակը մինչև «համապարփակ ռազմավարական գործընկերություն» բարձրացնելը պարզապես դիվանագիտական ձևակերպումներ չեն։ Սա սկզբունքային անցում է «աջակցություն հայցողի» կարգավիճակից դեպի լիարժեք ու ինքնուրույն գործընկերոջ, որն իր առաջնահերթությունները սահմանում է՝ ելնելով բացառապես սեփական ազգային շահերից։
Այս ճանապարհին ուշագրավ է Չեխիայի 1990-ականների փորձը։ Խորհրդային տնտեսական կախվածության շղթաները թոթափելիս չեխերը չբավարարվեցին միայն արևմտյան ֆինանսական օժանդակությամբ։ Նրանք կայացրին ռազմավարական որոշում. օտարերկրյա ներդրումները պետք է երկիր բերեն առաջադեմ տեխնոլոգիաներ և զարգացնեն ենթակառուցվածքները, այլ ոչ թե պարզապես սպառեն տեղական ռեսուրսները։ Այսօր Չեխիան Եվրոպայի տեխնոլոգիական առանցքային հանգույցներից է հենց այն պատճառով, որ ժամանակին ընտրեց զարգացման սեփական ու ինքնիշխան ուղին։
Հայաստանի և Միացյալ Նահանգների միջև ստորագրված կրիտիկական օգտակար հանածոների վերաբերյալ համաձայնագիրը հենց այս տրամաբանության շարունակությունն է։ Ի տարբերություն նախկինում հանդիպող արդյունահանողական մոդելների, երբ հումքը պարզապես արտահանվում էր երկրից, նոր փաստաթուղթը շեշտադրում է տարանցիկ հնարավորությունները և Հայաստանի դերը՝ որպես հավասարազոր գործընկեր։ Սա նաև ցրում է «միջանցքների» վերաբերյալ բոլոր անհիմն շահարկումները. ռազմավարական համագործակցության շրջանակում ևս մեկ անգամ վերահաստատվեց մեր պետության լիակատար ինքնիշխանությունը սեփական տարածքների նկատմամբ։
Որպեսզի այս հնարավորությունը վերածվի կայուն հաջողության, անհրաժեշտ են հետևյալ կոնկրետ քայլերը.
- Իրավական ամուր հիմքեր. Սահմանել թափանցիկության այնպիսի ստանդարտներ, որոնք թույլ չեն տա որևէ արտաքին ուժի տնօրինել մեր ռեսուրսները՝ շրջանցելով պետական շահը։
- Տեխնոլոգիական նախապայմաններ. Օտարերկրյա ներդրողների հետ բանակցություններում առանցքային պահանջ դարձնել ոչ թե հումքի արտահանումը, այլ տեղում վերամշակող հզորությունների և բարձր հավելյալ արժեքի ստեղծումը։
- Ինքնիշխան ենթակառուցվածքներ. Տարանցիկ ուղիների նկատմամբ վերահսկողությունը պետք է բացառապես մնա պետական ինստիտուտների ձեռքում, ինչն ապահովագրում է երկիրը քաղաքական հնարավոր ճնշումներից։
Մեր երկիրն ինքն է ընտրում իր գործընկերներին և իր ապագան։ Անցյալի կախվածության փոխարեն մենք այսօր կառուցում ենք փոխշահավետ կապեր, որտեղ Հայաստանը ոչ թե գործընթացների օբյեկտ է, այլ ինքնուրույն որոշում կայացնող կողմ։
