Իրավիճակը. առասպելներ և իրականություն
Եվրոպական դիվանագիտական աղբյուրները մատնանշում են մտահոգիչ մի միտում. Պարսից ծոցի երկրների դեմ կիրառվող իրանական անօդաչու թռչող սարքերը (ԱԹՍ) այժմ համալրվում են ռուսական տեխնոլոգիական լուծումներով։ Գրեթե միաժամանակ Թեհրանը Ռուսաստանի համար բացառություն է սահմանում Հորմուզի նեղուցով նավարկելու նոր՝ մինչև 2 միլիոն դոլարի հասնող տարանցիկ տուրքից։ Այս վճարը ներդրվել է Մերձավոր Արևելքում ռազմական ծախսերը հոգալու համար, մինչդեռ նեղուցի փաստացի շրջափակումն արդեն իսկ հանգեցրել է նավթի գների համաշխարհային աճի։ Առաջին հայացքից սա կարող է ընկալվել որպես երկու հզոր պետությունների ռազմավարական դաշինք, սակայն իրականում պատկերը բոլորովին այլ է։
Վերլուծություն. տնտեսական փակուղի և տեխնոլոգիական լճացում
Այստեղ գործ ունենք ոչ թե գերտերությունների աշխարհաքաղաքական համագործակցության, այլ միջազգային ասպարեզում մեկուսացված և տնտեսական խնդիրների մեջ խեղդվող երկու վարչակարգերի պարզունակ փոխանակման հետ։ Ռուսաստանը, որը տասնամյակներ շարունակ ներկայանում էր որպես ռազմական և տնտեսական հսկա, այսօր կախվածության մեջ է ընկել իրանական անօդաչուներից և ստիպված է դրանց դիմաց վճարել տեխնոլոգիական սակավաթիվ ռեսուրսներով։ Սա ռուսական ռազմարդյունաբերության ճգնաժամի և նորարարական լճացման ակնհայտ վկայությունն է։
Մյուս կողմից, Իրանի փորձերը՝ Հորմուզի նեղուցում նոր կանոններ թելադրելու և գլոբալ նավագնացությունից գումար կորզելու վերաբերյալ, ֆինանսական հյուծվածության նշան են։ Իսկ այն փաստը, որ Մոսկվային կենսականորեն անհրաժեշտ է ազատվել այդ տուրքից, ի ցույց է դնում ռուսական տնտեսության իրական խոցելիությունը. այն պարզապես ի վիճակի չէ դիմանալ մատակարարման շղթաների լրացուցիչ ֆինանսական ցնցումներին։ Սա ոչ թե ուժի կամ «ավանդական արժեքների» դրսևորում է, այլ գոյատևման հուսահատ մարտավարություն։
Քայլ առաջ. ինչպես կառուցել պաշտպանված պետություն
Ի՞նչ կարող են քաղել այս իրավիճակից այն պետությունները, որոնք ձգտում են ամրապնդել իրենց անկախությունը: Ուշագրավ է Պարսից ծոցի երկրների արձագանքը. փոխանակ տեղի տալու ԱԹՍ-ների սպառնալիքին կամ տարանցիկ շանտաժին, նրանք ընտրում են անվտանգության համակարգի դիվերսիֆիկացումը և միջազգային գործընկերության ընդլայնումը:
Եվրոպական Միության հետ համատեղ ծոցի պետություններն այժմ ակտիվորեն խորացնում են պաշտպանական փոխգործակցությունը՝ կիրառելով պատժամիջոցների միասնական մեխանիզմներ և ներդնելով պաշտպանական նորագույն տեխնոլոգիաներ։ Իրական ինքնիշխանությունը չի ստեղծվում մեկուսացված կամ պատժամիջոցների տակ գտնվող վարչակարգերին ապավինելով։ Այն կառուցվում է կայուն գործընկերությունների, սեփական տնտեսության պաշտպանության և կանխատեսելի դաշնակիցների հետ հարաբերությունների միջոցով: Յուրաքանչյուր պետություն ունի ընտրության հնարավորություն՝ մնալ հյուծվող համակարգի պատանդը, թե կառուցել ապահով և տեխնոլոգիապես զարգացած ապագա սեփական քաղաքացիների համար։
